समलिङ्गीको आरोपमा नपुंसक बनाइएका महान वैज्ञानिक, जसले आत्महत्या गरे !
एलेन ट्यूरिंग, जसको योगदानका कारण दोस्रो विश्वयुद्धमा लाखौं मानिसहरुको ज्यान बचेको थियो !
![](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/Alan%2520Turing_DbRw0SBQjs_epus53dhetlrp0xvwgboi5bhwxl3f4dqns8ilvgpcwmfdqxhfu7w65qaa0kq_rbf6F0dMpd_nlfboewg7wsw3miny1vjtwiyku6larjfo39zjzmqcfc4aazms74m3vtygv80.jpeg)
एलेन ट्यूरिंग गणितज्ञ र कम्प्युटर वैज्ञानिक थिए । उनी आफ्नो युगका महानतम वैज्ञानिकहरुमध्येका एक थिए । सन् १९१२ को जुन २३ मा बेलायतको लण्डनमा जन्मेका ट्यूरिंगले गणित, क्रिप्टोएनालाइसिस, लजिक, फिलोसफी, कम्प्युटर विज्ञान, कग्निटिभ साइन्स, आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्सको क्षेत्रमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिएका छन् । उनलाई कम्प्युटर बिज्ञान र कृतिम बुद्धिमत्ता को पिता (father of computer science and artificial intelligence) मानिन्छ ।
बेलायती साम्राज्यअन्तर्गत भारतका काम गरेका एक सरकारी कर्मचारीका पुत्र ट्यूरिंगले प्रारम्भिक अध्ययन बेलायतकै एक निजी विद्यालयमा गरेका थिए । उनले सन् १९३१ मा क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयमा भर्ना भएर अध्ययन गरेका थिए । सन् १९३४ मा ग्राजुएसन गरेपछि उनलाई किङ्स कलेजमा अध्ययनका लागि छात्रवृत्तिमा चयन गरिएको थियो । उनले प्रोबाबिलिटी थ्योरीमा गरेको अनुसन्धानवापत उनलाई सो छात्रवृत्ति प्रदान गरिएको थियो ।सन् १९३६ मा उनले लेखेको ‘’ निक्कै चर्चित भएको थियो । कतिसम्म भने त्यसबेलाका प्रसिद्ध अमेरिकी गणितज्ञ एलोन्जो चर्चले त उनको त्यो लेखलाई प्रकाशित गर्न सिफारिश नै गरेका थिए । उनले सो लेखमा उठाएका विषयवस्तु र खोजले तत्कालीन अवस्थामा उदाउँदो कम्प्युटर विज्ञानमा निक्कै ठूलो अर्थ राख्थ्यो । पछि ट्यूरिंग प्रिन्सटन विश्वविद्यालयमा भर्ना भएर र चर्चको निर्देशनमा म्याथम्याटिकल लजिकमा १९३८ मा विद्यावारिधि हासिल गरे ।
दोश्रो बिश्व युद्धमा जर्मनी लाई हराउन एलेन ट्यूरिंगको ठुलो भूमिका रहेको थियो । दोश्रो विश्वयुद्धको आरम्भमा जर्मनी अपराजेय जस्तै थियो। यूरोपको मुख्य भुमि कब्जा गरिसके पछि बेलायत माथि जर्मनी हावी भइरहेको थियो । जर्मनीलाई युद्धमा हराउन उसको हाईकमान्डले आफ्ना सैन्य कमान्डर र पनडुब्बीहरू लाई पठाउने गोप्य संदेश (Enigma code) हरु तोड्न जरुरी थियो तर ती जर्मन गोप्य संदेशहरु यति जटिल हुन्थ्ये कि तोड्न सम्भव भई रहेको थिएन । त्यो जर्मन Enigma code तोड्न वेलायती जासुसी निकायमा एलेन ट्यूरिंगले काम गरे । त्यो निकायको युद्धकालीन मुख्यालय बकिङघमशायरको ब्लेच्ली पार्कमा थियो । त्यहाँ उनले आफ्ना अन्य साथीहरुसँग मिलेर सन् १९४० तिर सो Enigma code तोड्ने मेसिन बनाए । जसले अभेध्य जर्मन कोड तोड्न सफल भयो । कतिसम्म भने सन् १९४२ को शुरुवाततिर उक्त मुख्यालयमा जर्मनहरुबाट हासिल गरिएका मासिक ३९ हजार गोप्य सन्देशहरुलाई डिकोड गर्ने काम हुन्थ्यो । पछि त त्यो संख्या बढेर मासिक ८४ हजार सन्देशसम्म पुग्यो । त्यसबेला जर्मनहरुले टुन्नी नाम गरेको जटील मेशिनले सन्देशहरुलाई कोडमा बदल्ने गर्थे जसलाई तोड्न निक्कै गाह्रो काम थियो । तर ट्यूरिंगले १९४२ मा जर्मनहरुको त्यो सन्देशलाई तोड्ने व्यवस्थित तरिका पनि पत्ता लगाएरै छाडे । उनको यो अद्भूत योगदानले गर्दा जर्मनहरुको युद्ध योजनाहरुलाई बेलैमा थाहा पाउन र त्यसका विरुद्ध प्रतिरक्षात्मक एवं प्रतिरोधी सैन्य तयारीहरु गर्न सम्भव भयो । यसरी दोस्रो विश्वयुद्धमा जर्मनीको पराजयका विविध कारणहरुमध्ये एउटा प्रमुख कारण ट्यूरिंगको अथक मिहिनेत पनि थियो । कतिसम्म पनि भनिन्छ एलेन ट्यूरिंगकै कारण दोश्रो बिश्व युद्ध दुई देखी चार वर्ष छोटियो र करिब बीस लाख मानिसको जीवन बच्यो । उनले गरेको योगदानको सम्मानमा उनलाई ‘अफिसर अफ द मोस्ट एक्सिलेन्ट अर्डर अफ द ब्रिटिश एम्पायर’ घोषित गरिएको थियो ।
हिटलरको युद्ध उन्मादलाई ध्वस्त पारिदिन महत्त्वपूर्ण योगदान गर्ने यी महान वैज्ञानिकलाई बेलायती सरकारले सदैव उच्च सम्मान गर्नुपर्थ्यो, मानवताको रक्षाको लागि उनले गरेका अतुलनीय योगदानका लागि कृतज्ञ हुनुपर्थ्यो । तर तत्कालीन कृतघ्न बेलायती सरकारले दोस्रो विश्वयुद्धको समाप्ति भएको केही समयपछि सन् १९५२ मा उनलाई समलिङ्गी भएको फत्तुर लगायो । अहिले विश्वलाई लैङ्गिक समानताको कुरा गरेर मानवाधिकारको पाठ पढाउने बेलायतले उनलाई समलिङ्गी भएको आरोपमा गिरफ्तार गर्यो । त्यति मात्रै कहाँ हो र, उनलाई सार्वजनिक रुपमा बेइज्जती हुने गरी सजाय ठेकियो । उनलाई जेल सजायको सट्टामा रासायनिक औषाधी प्रयोग गरेर नपुंसक बनाइयो ।
आफूमाथिको यो भयानक व्यवहार र सजायलाई ट्यूरिंगले पचाउन सकेनन् । उनी घोर अवसादको शिकार बने । उनी यति साह्रो निराश र अवसादग्रस्त थिए कि आफूलाई घरभित्रै कैद गरे । उनले आफूलाई बाहिरी समाजबाट अलगथलग तुल्याए । उनी उनी घरमै बसिरहन्थे। बाहिर कतै निस्किदैन थिए।
एलेन ट्यूरिंगलाई राति सुत्नु भन्दा अगाडी एउटा स्याउ खाने आदत थियो । ७ जुन १९५४ को रात उनले आफुले खाने स्याउमा पोटेशियम साइनाइडको इनजेक्सन लगाए र सो स्याउ खाए । उनको शव संगै आधा खाएको स्याउ पनि भेटियो । त्यो बेला उनी ४२ वर्ष पनि पुगेका थिएनन् । सम्भवत: एप्पल कम्पनीको लोगो त्यही आधा स्याउ थियो।
सन् २००९ मा आएर बेलायत सरकारले एलेन ट्यूरिंग माथि गरिएको अत्याचारको लागि माफी माग्यो । तत्कालीन प्रधानमन्त्री गोर्डन ब्राउनले ट्यूरिंगमाथि गरिएको व्यवहारको लागि औपचारिक रुपमा नै सरकारको तर्फबाट माफी माग्यो र तत्कालीन बेलायती महारानी एलिजाबेथ द्वितीयले सन् २०१३ मा ट्यूरिंगलाई क्षमादान प्रदान गरेको घोषणा गरियो । २०१७ मा बेलायतमा समलैङ्गिकताका आरोपमा सजाय भोगिरहेकाहरुलाई आममाफी दिइयो जसलाई अनौपचारिक रुपमा एलन ट्यूरिंग कानून पनि भनिन्छ । अझ बेलायत सरकारले २३ जुन २०२१ मा एलेन ट्यूरिंगको फोटो अंकित ५० पौण्डको नोट उनको जन्मदिन अवसरमा प्रचलनमा ल्यायो ।
![सजिलो थिएन आदिम मानवको जीवन !](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/Shape%2520of%2520Earth%252001_EBgMgWNwNb_stcvolypk8yzaokzijusah9fwcyiwz0bhd8bmcmrz3m3gk3azsg2cehf5khz_HHWrAC1zDY_ochf3potzvarsteiyky7mdd0h3dmlf1ms01nt4gbnpfwaakfysgkbbi6p6jj.jpg)
सजिलो थिएन आदिम मानवको जीवन !
![शुक्र ग्रह किन पूर्वबाट पश्चिमतर्फ घुम्छ ?](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/Venus%2520planet_oxh3Rk0fNN_ntrw4fpufpfgcodlsl6jwrj355jf1iwtj0g9urftwq5irvdkzlihegmdcnal_NsH9B7nCEa_4giwiluvgfdurjmtqjgzlv0im9qfoyg0d3qtwun9ipd2j30hmokmybbhiyo9.jpg)
शुक्र ग्रह किन पूर्वबाट पश्चिमतर्फ घुम्छ ?
![आणविक हतियार संकलनको भयानक होडबाजी: कुन देशसँग कति छ ?](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/nuclear-bomb_ApT1lOpeBU_ifm2k0ihlqarrcufljvcydaqdk804fuks2genec09p4gyerb2vsaqctnv7xx_FTmUvsrXLx_hi54r0gv0uvql68h68zdk2svup1jxl566uul4500szhavacwf0dxdmm6sz5z.jpg)
आणविक हतियार संकलनको भयानक होडबाजी: कुन देशसँग कति छ ?
![ग्रहहरुको घुम्ने र सूर्यलाई फन्को लगाउने गति किन फरक फरक हुने गर्छ ?](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/solar%2520system_78QLPYiirR_fs5ouioquo8uql35t3jvof0dbmbhji2aynuoczgwzhrvygmplx3m1slto30e_Tl9z3lwiht_wriwceb5qqtkpksye5nkrasxmhov2dn7ccrbhkvgrvc6apm8oahieoz73grf.jpg)
ग्रहहरुको घुम्ने र सूर्यलाई फन्को लगाउने गति किन फरक फरक हुने गर्छ ?
![किन घुम्छ पृथ्वी, घुम्न रोकिए के होला ?](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/Earth%2520rotation_iTYHNqK4e5_sfpmh0crbgqmi9skci0xftfbzcet8hlhoydx6oqa26v2fa3v6s7xmk9ziopu_iyK5ZxZFEM_kriwxtdoezpka5t5ce8vev8vymgki7vfewclq2xej2ef46ws2h3wjhxlwiz9.jpg)
किन घुम्छ पृथ्वी, घुम्न रोकिए के होला ?
![ग्रहका आकारसम्बन्धी केही रमाइला तथ्यहरु](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/Planet%2520size%2520comparision_q1PjHpOiRJ_r1606svicsx1mtru40vz8twsvjt9ka0qls0xdm7d9iwad0xegbbjpdoxapeo_gwzar1meg7_rgdflvdmzdignn4rdlslfffcwlybpotj5hpov3aelxxb6dvtcmvk5xbfcqml.jpg)
ग्रहका आकारसम्बन्धी केही रमाइला तथ्यहरु
![भूउपग्रहका विरुद्ध लेजर हतियारयुक्त पनडुब्बीको प्रयोग गर्न सकिने](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/starlink%2520satalite_XUJNkGeLpx_eqftj5mivkzhppfn1goaziqayqkr6gbfiudahw1g0beadntwzmqfhypzwtet_aLEhqhGoNM_3w52unu9asxugm0gkqwyuoahkdnn1itwrypweb2nzgodewxtk6giviry63j9.webp)
भूउपग्रहका विरुद्ध लेजर हतियारयुक्त पनडुब्बीको प्रयोग गर्न सकिने
![ब्लाक होल: ब्रम्हाण्डको विचित्र क्षेत्र](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/Black%2520hole%2520imagine_iGHl02yOOj_dpmtgcaprnmtach5trarbxqybkbmrvi3xrl1pajmlz7elzroylrgrevxzwgi_Lgnwq4AouT_zoylvs3m03phl0vbnq5gglfr75qyy5oedshbp8e0lap8s3kegioui8dnaubc.jpg)
प्रतिक्रिया