विरुवालाई हरियो बनाउने क्लोरोफिल
![](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/chlorophlly_XxftgfuMkq_03qqgqbvymopkcnkppjwozw8lupav9w1ixrsxxiundpxvsi0eqienlzpwfus_bhKmvYrGnr_lse6av76cuotjaemlgqcivx8jqihjihjwzecdtf2cjkkg7efep5sz979iq0a.jpg)
अधिकांश बोटविरुवाहरुको रंग हरियो हुन्छ । यो हरियोपना बोटविरुवाहरुको विशिष्टता हो । यो विशिष्टता एउटाले मात्र पनि प्राणी र बोटविरुवालाई सजिलै भिन्न गर्न सकिन्छ ।
बोटविरुवालाई हरियो बनाउने काम त्यसमा हुने क्लोरोफिल (chlorophlly) नामक पदार्थले गरेको हुन्छ ।
यो क्लोरोफिल नामक पदार्थ बोटविरुवाको पात, डाँठ र कहिलेकाहीँ फूलको कोषमा समेत हुन्छ । यही क्लोरोफिलको मद्दतले नै बोटविरुवाहरुले सूर्यको प्रकाशको उपस्थितिमा जराबाट सोसेर ल्याएको पानी तथा लवणहरु र हावामा भएको कार्वनडाइअक्साइड लिएर खाद्य पदार्थ अर्थात् कार्वोहाइड्रेड बनाउँछन् । त्यही खाद्य पदार्थको प्रयोगबाट नै तिनीहरुले ऊर्जा ग्रहण गर्छन् र, त्यस ऊर्जालाई उपयोग गरेर तिनीहरुले अजैविक रसायनलाई जीवनदायी जैविक रसायनमा परिणत गरिदिन्छन् । सामान्यतः विरुवाको खाना बनाउने प्रक्रिया भनी बुझिने यस प्रक्रियालाई अंग्रेजीमा फोटोसिन्थेसिस (photosynthesis) भनिन्छ । नेपालीमा यसलाई ‘प्रकाश संश्लेषण क्रिया’ भनिन्छ । क्लोरोफिल मुख्यतः पातमा हुने भएकोले यो प्रक्रिया विरुवाको पातमा नै भएको हुन्छ । यो शब्द ग्रिक शब्दबाट आएको हो, जसको अर्थ प्रकाश (light) र सँगै राख्नु ९उगत together) हो ।
गहिरिएर सोच्ने हो भने, बोटविरुवामा हुने क्लोरोफिलले त्यसलाई हरियो बनाउने काम मात्र गरिररहेको हुँदैन, वास्तवमा यसले त समग्र सृष्टिको जीवनचक्रलाई नै निरन्तरता प्रदान गरिरहेको हुन्छ । यो क्लोरोफिल नामक पदार्थ नहुँदो हो त सम्भवतः यस पृथ्वीमा मानव र प्राणीहरुको जीवन नै सम्भव हुने थिएन होला । किनभने, क्लोरोफिल नहुने हो भने, विरुवाले खाना बनाउन सक्दैनथ्यो । खाना बनाउन नसक्दा बोटविरुवा हुर्कन सक्दैनथ्यो । बोटविरुवा हुर्कन नसक्दा त्यसमा आश्रित शाकाहारी प्राणीहरु पनि हुने थिएन भने शाकाहारी प्राणी नहँुदा त्यसमाथि आश्रित रहने मांसहारी प्राणी पनि हुने कुरै भएन ।
त्यसो त हरियो रंग नै नहुने बोटविरुवाहरु पनि हुन्छन्, तिनीहरु चाहिँ कसरी बाँच्न सक्छन् त भन्ने प्रश्न पनि उठ्न सक्छ । जस्तो कि, च्याउ । च्याउमा क्लोरोफिल हुँदैन । वास्तवमा, च्याउजस्ता विरुवाहरुले आफ्नो खानेकुरा आफैं उत्पादन गर्न सक्दैनन् । त्यसैले यस्ता विरुवाहरु अरु विरुवाहरुमाथि आश्रित रहेर बाँच्छन् । आफैं खानेकुरा उत्पादन नगर्ने तथा खानेकुरा प्राप्तिका लागि अन्य विरुवा तथा जनावरहरुमाथि आश्रित रहने यस्ता विरुवाहरुलाई परजीवी (parasites) भनिन्छ । अझ विरुवा तथा जनावरका कुहिँदै गरेका भागबाट खाद्य पदार्थ ग्रहण गर्ने बोटविरुवालाई चाहिँ saprophytes भनिन्छ ।
![सजिलो थिएन आदिम मानवको जीवन !](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/Shape%2520of%2520Earth%252001_EBgMgWNwNb_stcvolypk8yzaokzijusah9fwcyiwz0bhd8bmcmrz3m3gk3azsg2cehf5khz_HHWrAC1zDY_ochf3potzvarsteiyky7mdd0h3dmlf1ms01nt4gbnpfwaakfysgkbbi6p6jj.jpg)
सजिलो थिएन आदिम मानवको जीवन !
![शुक्र ग्रह किन पूर्वबाट पश्चिमतर्फ घुम्छ ?](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/Venus%2520planet_oxh3Rk0fNN_ntrw4fpufpfgcodlsl6jwrj355jf1iwtj0g9urftwq5irvdkzlihegmdcnal_NsH9B7nCEa_4giwiluvgfdurjmtqjgzlv0im9qfoyg0d3qtwun9ipd2j30hmokmybbhiyo9.jpg)
शुक्र ग्रह किन पूर्वबाट पश्चिमतर्फ घुम्छ ?
![आणविक हतियार संकलनको भयानक होडबाजी: कुन देशसँग कति छ ?](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/nuclear-bomb_ApT1lOpeBU_ifm2k0ihlqarrcufljvcydaqdk804fuks2genec09p4gyerb2vsaqctnv7xx_FTmUvsrXLx_hi54r0gv0uvql68h68zdk2svup1jxl566uul4500szhavacwf0dxdmm6sz5z.jpg)
आणविक हतियार संकलनको भयानक होडबाजी: कुन देशसँग कति छ ?
![ग्रहहरुको घुम्ने र सूर्यलाई फन्को लगाउने गति किन फरक फरक हुने गर्छ ?](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/solar%2520system_78QLPYiirR_fs5ouioquo8uql35t3jvof0dbmbhji2aynuoczgwzhrvygmplx3m1slto30e_Tl9z3lwiht_wriwceb5qqtkpksye5nkrasxmhov2dn7ccrbhkvgrvc6apm8oahieoz73grf.jpg)
ग्रहहरुको घुम्ने र सूर्यलाई फन्को लगाउने गति किन फरक फरक हुने गर्छ ?
![किन घुम्छ पृथ्वी, घुम्न रोकिए के होला ?](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/Earth%2520rotation_iTYHNqK4e5_sfpmh0crbgqmi9skci0xftfbzcet8hlhoydx6oqa26v2fa3v6s7xmk9ziopu_iyK5ZxZFEM_kriwxtdoezpka5t5ce8vev8vymgki7vfewclq2xej2ef46ws2h3wjhxlwiz9.jpg)
किन घुम्छ पृथ्वी, घुम्न रोकिए के होला ?
![ग्रहका आकारसम्बन्धी केही रमाइला तथ्यहरु](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/Planet%2520size%2520comparision_q1PjHpOiRJ_r1606svicsx1mtru40vz8twsvjt9ka0qls0xdm7d9iwad0xegbbjpdoxapeo_hhTccpgLO7_nyb0vv7olilkn2tzmtohug5dgewuc9wzkf3czmomzjecbguycwcpiwbdh7wp.jpg)
ग्रहका आकारसम्बन्धी केही रमाइला तथ्यहरु
![भूउपग्रहका विरुद्ध लेजर हतियारयुक्त पनडुब्बीको प्रयोग गर्न सकिने](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/starlink%2520satalite_XUJNkGeLpx_eqftj5mivkzhppfn1goaziqayqkr6gbfiudahw1g0beadntwzmqfhypzwtet_tfP4oIPXS2_aplczmbihduisb1f4jdq1qog0pjrfcycmvby9g34bieuwol6pqiid0lpy784.webp)
भूउपग्रहका विरुद्ध लेजर हतियारयुक्त पनडुब्बीको प्रयोग गर्न सकिने
![ब्लाक होल: ब्रम्हाण्डको विचित्र क्षेत्र](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/Black%2520hole%2520imagine_iGHl02yOOj_dpmtgcaprnmtach5trarbxqybkbmrvi3xrl1pajmlz7elzroylrgrevxzwgi_qRyTRWQWB3_e10hg41fqbt9dhlzhixhvhboomsvo40bqzwi4tij4zyme7bausyef9dnke3d.jpg)
प्रतिक्रिया