माओ पछिको पचास वर्ष: इतिहासको धार बदल्ने विरासत

टिंग्स चाक

भदौ २५, २०८३ बिहिबार ०४:००

टेलिभिजन शृंखला ‘आस्किङ द भास्ट अर्थ’ (Asking the Vast Earth, २०२३) को सुरुवात भारी वर्षाका कारण उर्लेको सियाङ नदीमा पौडी खेलिरहेका युवा माओ त्सेतुङको दृश्यबाट हुन्छ। किनारमा उभिएको एक माझीले एक्लै पौडिरहेका माओलाई चिच्याउदै भन्छ– ‘तिमी मूर्ख हौ कि क्या हो, मर्न खोजेका हौ? आँधीपछि नदी उर्लिएको छ– डुङ्गाहरू छन्, तिमी किन पौडिरहेका छौ?’ माओ हाँस्दै जवाफ दिन्छन्– ‘पानी जति उग्र भए पनि फरक पर्दैन। त्यसको स्वभाव बुझिसकेपछि त्यसलाई सम्हाल्न सकिन्छ। यो तिम्रो माछा मार्ने कामजस्तै हो– जहाँ माछा मार्न सजिलो हुन्छ, त्यहाँ माछा हुँदैनन्। जहाँ पौडिन सजिलो हुन्छ, त्यहाँ आनन्द पनि हुँदैन।’

एआइ निर्मित प्रतिकात्मक तस्विर

नदीमा पौडिँदै गर्दा धारको अध्ययन गरिरहेका युवा माओको तस्बिरलाई आजका युवा चिनियाँहरूले माओ त्सेतुङ विचारको अध्ययन गरिरहेको अवस्थासँग जोड्ने एउटा साझा सूत्र यहाँ देखिन्छ।

माओको १३०औँ जन्मजयन्तीको स्मरणमा निर्माण गरिएको उक्त शृङ्खलाले युवा दर्शकहरूलाई ‘काँसको मूर्ति होइन, उनीहरूकै उमेरको एउटा युवक, जो जीवनका कुरा बुझ्ने प्रयास गरिरहेको छ’ भनेर माओलाई प्रस्तुत गर्न खोजेको थियो। पहिलो महिनामै यसले डोउबानमा ८.८ अंकको रेटिङ प्राप्त गर्‍यो भने यससँग सम्बन्धित अनलाइन चर्चाहरूले ४.३१ अर्ब भ्यु बटुले। विशेषगरी माओको मृत्युपछि धेरै वर्षपछि जन्मिएका पुस्तामाझ यसले उल्लेखनीय दर्शक पायो। यही अवधिमा, माओका छानिएका रचनाहरू २०१९ मा छिङह्वा विश्वविद्यालयको पुस्तकालयबाट सबैभन्दा धेरै लगिने पुस्तकहरूको सूचीमा पहिलो स्थानमा पुगे र त्यसयता पनि पटक–पटक त्यही स्थानमा फर्किएका छन्। यस्तै उच्च मागका प्रवृत्ति अन्य केही प्रमुख विश्वविद्यालयहरूमा पनि देखिएका छन्। नदीमा पौडिँदै गर्दा धारको अध्ययन गरिरहेका युवा माओको तस्बिरलाई आजका युवा चिनियाँहरूले माओ त्सेतुङ विचारको अध्ययन गरिरहेको अवस्थासँग जोड्ने एउटा साझा सूत्र यहाँ देखिन्छ।

माओको ९ सेप्टेम्बर १९७६ मा निधन भएको आधा शताब्दी बितिसकेको छ। यी पाठक र दर्शकमध्ये अधिकांश त्यसको दशकौँपछि, चीनलाई तथाकथित ‘विश्वको कारखाना’मा रूपान्तरण गर्ने आर्थिक सुधारहरू सुरु भइसकेपछि जन्मिएका हुन्। कतिपय त चीन सन् २००१ मा विश्व व्यापार संगठनमा ऐतिहासिक रूपमा प्रवेश गरेपछि जन्मिएका पनि हुन्। उनीहरूले माओले बाँचेको समाजलाई सम्झन सक्दैनन्। बरु उनीहरूले त्यस्तो चीन विरासतमा पाएका छन्, जसको निरन्तर आधुनिकीकरण आंशिक रूपमा समाजवादी निर्माणका प्रारम्भिक दशकहरूमा निर्माण गरिएका राजनीतिक, औद्योगिक र सामाजिक आधारहरूमाथि टिकेको छ।

माओको मृत्युपछि चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी सामु एउटा यस्तो प्रश्न खडा भयो, जसको परिणाम एक व्यक्तिको मूल्याङ्कनभन्दा धेरै परसम्म फैलिएको थियो। सांस्कृतिक क्रान्तिका त्रुटिहरूबाट आवश्यक पाठ सिक्दै गर्दा, देशलाई एकताबद्ध गरेको, साम्राज्यवादी प्रभुत्वलाई पराजित गरेको र नयाँ चीनको स्थापना गरेको क्रान्तिलाई कसरी जोगाउने?

क्रान्ति अझै विद्यमान छ

माओ फर्किए वा उनको पुनरुत्थान भयो भन्नु सही हुँदैन, किनकि जनवादी गणतन्त्र चीनको राजनीतिक आधारका रूपमा माओ सधैँ उपस्थित रहँदै आएका छन्। उनको मृत्युपछि चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी सामु एउटा यस्तो प्रश्न खडा भयो, जसको परिणाम एक व्यक्तिको मूल्याङ्कनभन्दा धेरै परसम्म फैलिएको थियो। सांस्कृतिक क्रान्तिका त्रुटिहरूबाट आवश्यक पाठ सिक्दै गर्दा, देशलाई एकताबद्ध गरेको, साम्राज्यवादी प्रभुत्वलाई पराजित गरेको र नयाँ चीनको स्थापना गरेको क्रान्तिलाई कसरी जोगाउने?

सन् १९८१ को ऐतिहासिक प्रस्तावले यसको जवाफ दिँदै माओका ‘योगदान प्रमुख र गल्तीहरू गौण’ रहेको निष्कर्ष निकाल्यो। त्यसले सांस्कृतिक क्रान्तिको निन्दा गर्‍यो, माओका गल्तीहरूलाई पार्टीको सामूहिक सैद्धान्तिक उपलब्धिका रूपमा बुझिएको माओ त्सेतुङ विचारधाराबाट अलग गर्‍यो र चीनले आफ्नो दिशा सच्याउन सक्ने आधारका रूपमा चिनियाँ क्रान्तिलाई जोगाइराख्यो। त्यस अवधिमा दुईपटक शुद्धीकरणको सिकार भएका उनका उत्तराधिकारी देङ स्याओपिङले सन् १९८० मा ओरियाना फालाचीसँगको अन्तर्वार्तामा राजनीतिक सीमालाई स्पष्ट शब्दमा राखेका थिए: ‘हामी अध्यक्ष माओसँग त्यस्तो व्यवहार गर्ने छैनौँ, जस्तो ख्रुश्चेभले स्टालिनसँग गरेका थिए।’

सुधार र खुलापनले चीनलाई त्यस्तो व्यापक स्तरमा रूपान्तरण गर्‍यो, जुन निकै कम समाजहरूले अनुभव गरेका छन्। राजनीतिक जोड मुख्यतः आधुनिकीकरण, उत्पादक शक्तिको विकास र विश्व उत्तरबाट सिक्नेतर्फ मोडियो, जबकि सार्वजनिक जीवनमा माओ मुख्यतः नयाँ चीनका संस्थापकका रूपमा देखिन थाले। तर क्रान्तिकारी अवधिले संस्थापकको एउटा छविभन्दा धेरै कुरा छाडेर गएको थियो। त्यसले संस्थाहरू, सामाजिक अपेक्षाहरू र राजनीतिक कामका त्यस्ता रूपहरू निर्माण गरेको थियो, जो तिनै आधारमाथि निर्मित समाजभित्र निरन्तर गतिशील रहिरहे।

माओको जन्मको १३०औँ वार्षिकोत्सवका अवसरमा सीले भनेका थिए, ‘कमरेड माओ त्सेतुङको स्मरण गर्ने सबैभन्दा राम्रो तरिका भनेको उहाँले सुरु गर्नुभएको कार्यलाई निरन्तर अगाडि बढाउनु हो।’

आफ्नो राष्ट्रपतीय कार्यकालको सुरुवातमै सी चिनफिङले यस निरन्तरताबारे संक्षिप्त रूपमा स्पष्ट धारणा राखेका थिए: सुधार र खुलापनअघिको तथा त्यसपछिको अवधिलाई एकअर्कालाई निषेध गर्ने आधारका रूपमा प्रयोग गर्न सकिँदैन। सन् २०२१ को पार्टी प्रस्तावले सन् १९८१ को मूल्याङ्कनलाई पुनः दोहोर्‍याउँदै त्यसपछिका सबै उपलब्धिको राजनीतिक तथा संस्थागत आधारका रूपमा माओको अवधिलाई अझ बढी महत्त्व दियो। माओको जन्मको १३०औँ वार्षिकोत्सवका अवसरमा सीले भनेका थिए, ‘कमरेड माओ त्सेतुङको स्मरण गर्ने सबैभन्दा राम्रो तरिका भनेको उहाँले सुरु गर्नुभएको कार्यलाई निरन्तर अगाडि बढाउनु हो।’

यो परिवर्तन पार्टीका दस्तावेज वा भाषणका पानाहरूमा मात्र सीमित रहेन, देशभर भौतिक रूपमै पनि यसको अभिव्यक्ति देखिन थाल्यो–पुनःस्थापित बैठककक्ष र गाउँका घरहरूमा, पूर्व युद्धभूमि र क्रान्तिकारी आधार क्षेत्रमा, श्रमिक क्लबहरूमा, शहीदका समाधिस्थलहरूमा र कुनै समय लाल सेनाले पार गरेका मार्गहरूमा।

चीनमा अहिले १,६०० भन्दा बढी क्रान्तिकारी संग्रहालय तथा स्मृति भवनहरू छन्, जहाँ सन् २०१८ देखि २०२३ सम्म २.८ अर्बभन्दा बढी मानिसले भ्रमण गरेका छन्। विद्यालयका समूहमा बालबालिका त्यहाँ पुग्छन्, पार्टी सदस्यहरू संगठित प्रतिनिधिमण्डलका रूपमा जान्छन् र राष्ट्रिय बिदाका अवसरमा परिवारहरू पनि त्यहाँ पुग्छन्। चार इतिहास कार्यक्रमले पार्टीको इतिहास, नयाँ चीनको इतिहास, सुधार तथा खुलापनको इतिहास र समाजवादी विकासको इतिहासलाई समाजभरको शिक्षामा समेटेको छ। राष्ट्रिय योजनामार्फत क्रान्तिकारी स्थलहरूको संरक्षणका लागि लगानी गरिएको छ, र सांस्कृतिक उत्पादनहरूले क्रान्ति निर्माण गर्ने क्रममा अग्रसर भएका जनता र इतिहासतर्फ बारम्बार फर्केर हेरेका छन्।

राज्यका संस्थाहरूले क्रान्तिकारी संस्कृतिलाई स्रोत, सार्वजनिक स्थान र निरन्तरता प्रदान गर्न सक्छन्, तर त्यसलाई सामाजिक जीवन दिने काम भने करोडौँ चिनियाँ जनताले गर्छन्। पछिल्ला टेलिभिजन नाटकहरू र ठूलो बजेटका चलचित्रहरूले क्रान्तिकारी नेताहरूका भव्य चित्रणबाट उनीहरूको निर्माणको प्रक्रियातर्फ ध्यान मोडेका छन्–उनीहरूले कसरी पढे र बहस गरे, कसरी संगठन बनाए र पराजय भोगे, अनि संघर्षमार्फत आफूलाई कसरी रूपान्तरण गरे।

स्मरणको यो विशाल कार्य समाजवादी राज्यद्वारा सचेत रूपमा संगठित गरिएको छ। यसको उद्देश्य ‘लाल इतिहास’को अध्ययनलाई प्रोत्साहित गर्नु, ‘लाल पर्यटन’लाई बढावा दिनु र ‘लाल संस्कृति’मार्फत राष्ट्रिय आत्मविश्वास निर्माण गर्नु हो। तर स्मृति संस्थाबाट आगन्तुकसम्म, पर्दाबाट दर्शकसम्म वा माथिबाट तलतिर यान्त्रिक रूपमा प्रवाहित हुँदैन। राज्यका संस्थाहरूले क्रान्तिकारी संस्कृतिलाई स्रोत, सार्वजनिक स्थान र निरन्तरता प्रदान गर्न सक्छन्, तर त्यसलाई सामाजिक जीवन दिने काम भने करोडौँ चिनियाँ जनताले गर्छन्। पछिल्ला टेलिभिजन नाटकहरू र ठूलो बजेटका चलचित्रहरूले क्रान्तिकारी नेताहरूका भव्य चित्रणबाट उनीहरूको निर्माणको प्रक्रियातर्फ ध्यान मोडेका छन्–उनीहरूले कसरी पढे र बहस गरे, कसरी संगठन बनाए र पराजय भोगे, अनि संघर्षमार्फत आफूलाई कसरी रूपान्तरण गरे।

स्मृतिबाट विधितर्फ

विश्वविद्यालयका पुस्तक लगिएका सूचीहरूले देखाएझैँ, संग्रहालय, पर्दा र स्मारकस्थलभन्दा पर पनि माओका आफ्नै लेखहरूप्रति नयाँ चासो बढेको छ। अनलाइन फोरमहरूमा युवा पाठकहरूले माओलाई प्रायः ‘शिक्षक’ भनेर सम्बोधन गर्छन्। उनीहरूका लागि माओबाट अझै एउटा विधि सिक्न सकिन्छ– कुनै परिस्थितिभित्र रहेका अन्तर्विरोधहरू कसरी पहिचान गर्ने, त्यसको सतही स्वरूप र अन्तर्निहित गतिबीच कसरी भिन्नता छुट्याउने, र व्यक्तिको अनुभवलाई व्यापक सामाजिक शक्तिहरूको सन्दर्भमा कसरी बुझ्ने।

अनुसन्धान भन्नाले सामाजिक जीवनभित्र प्रवेश गर्नु, त्यसको वास्तविक बनोट र स्वरूपलाई बुझ्नु तथा ठोस परिस्थितिलाई राजनीतिक सिद्धान्तको परीक्षण गर्न दिनु हो। सन् २०२३ मा चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको केन्द्रीय समितिले माओको यही धारणाको भावनाअनुरूप अनुसन्धान र अध्ययनलाई प्रोत्साहित गर्न पार्टीव्यापी अभियान सुरु गर्‍यो।

माओको सन् १९३० को प्रसिद्ध भनाइ–’अनुसन्धान नगरी बोल्ने अधिकार हुँदैन’–उनको पुस्तक पूजाको विरोध गरौँ भन्ने लेखमा त्यस्ता मानिसहरूको आलोचनाका रूपमा आएको थियो, जो विरासतमा प्राप्त सूत्रहरूका आधारमा वास्तविकतालाई टाढैबाट निर्देशित गर्न खोज्थे। अनुसन्धान भन्नाले सामाजिक जीवनभित्र प्रवेश गर्नु, त्यसको वास्तविक बनोट र स्वरूपलाई बुझ्नु तथा ठोस परिस्थितिलाई राजनीतिक सिद्धान्तको परीक्षण गर्न दिनु हो। सन् २०२३ मा चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको केन्द्रीय समितिले माओको यही धारणाको भावनाअनुरूप अनुसन्धान र अध्ययनलाई प्रोत्साहित गर्न पार्टीव्यापी अभियान सुरु गर्‍यो। यसले कार्यकर्ताहरूलाई चीनका केही सबैभन्दा गम्भीर अन्तर्विरोधतर्फ केन्द्रित हुन निर्देशन दियो, प्रविधिमा आत्मनिर्भरता र वित्तीय जोखिमदेखि सहरी–ग्रामीण असमानता, रोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य सेवा र आवाससम्म। पार्टी कार्यकर्ताहरूका लागि यसको कार्यविधि प्रत्यक्ष थियो: पहिलेबाट सूचना नदिनु, पूर्वसूचना नदिनु, तयार पारिएका ब्रीफिङ नलिनु र तामझामपूर्ण स्वागत–सत्कार नगर्नु–तल्लो तहमा जानु र सिधै जनतामाझ पुग्नु।

चरम गरिबी उन्मूलन गर्ने अभियानका क्रममा यो विधिले हालसम्मकै सबैभन्दा ठूलो रूप लियो। चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको स्थापना भएको शतवार्षिकीको पूर्वसन्ध्यामा सन् २०२० मा यो अभियानले चरम गरिबी उन्मूलनको लक्ष्य हासिल गर्‍यो। अनुसन्धान देशभरका ग्रामीण समुदायमा घर–घरबाट सुरु भयो। प्रारम्भिक चरणमा ८ लाख कार्यकर्तालाई १ लाख २८ हजार गाउँमा परिचालन गरिएको थियो। उनीहरूले गरिब को हुन् भन्ने मात्र होइन, प्रत्येक परिवारमा गरिबी उत्पन्न गर्ने विशिष्ट परिस्थितिहरू के हुन् भन्ने बुझ्ने प्रयास गरे–रोग वा अपाङ्गता, जमिनको अभाव, भौगोलिक दुर्गमता, शिक्षाको खर्च तथा राष्ट्रिय तथ्याङ्कले उजागर गर्न नसक्ने यस्ता अन्य सूक्ष्म वास्तविकताहरू। तर वास्तविकताको अध्ययन गर्नु केवल सुरुवात थियो; यसको उद्देश्य सधैँ त्यसलाई परिवर्तन गर्नु थियो।

सन् २०१४ मा सुरु गरिएको लक्षित गरिबी न्यूनीकरण अभियानअन्तर्गत २ लाख ५५ हजार गाउँ कार्यदल तथा ३० लाखभन्दा बढी प्रथम सचिव र कार्यकर्ताहरूलाई ग्रामीण क्षेत्रमा परिचालन गरिएको थियो। वर्षौँसम्म उनीहरू ग्रामीण परिवार र समुदायहरूमाझ बसेर र काम गरेर गरिबीबाट बाहिर निस्कने बाटो पहिल्याउन सक्रिय रहे। सन् २०२० को अन्त्यसम्ममा राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार चीनका बाँकी रहेका ९ करोड ८९ लाख ९० हजार ग्रामीण गरिबहरू चरम गरिबीबाट मुक्त भइसकेका थिए। यस अभियानका क्रममा १,८०० भन्दा बढी कार्यकर्ताले ज्यान गुमाए। यी राष्ट्रिय तथ्याङ्कका पछाडि लाखौँ भेटघाट र अनुभवहरू थिए–घर–घरमा, गाउँ–गाउँमा र कार्यकर्ता–कार्यकर्ताबीच दोहोरिएका।

सन् १९३७ को आसपासको समयमा शाङ्सी प्रान्तको यानआनमा माओ त्सेतुङ (बीचमा) झोउ एनलाई (बायाँ) र बो गु (सबैभन्दा दायाँ) सँग (तस्बिर: विकिमिडिया)।

क्रान्तिकारी कालदेखि यताका साधनहरूमा अत्यन्त ठूलो परिवर्तन आएको थियो, तर राजनीतिक माग भने अझै परिचित थियो: जनताबीचका परिस्थितिलाई जान्नु–’पानीमा माछाजस्तै’ हुनु–र त्यसैका आधारमा त्यसलाई रूपान्तरण गर्नु। यही गतिलाई माओले मास लाइन मार्फत यसरी व्याख्या गरेका थिए ‘जनताबाट, जनतामाझ’ र व्यवहारको परीक्षणमार्फत फेरि जनतामाझ फर्किनु।

यस अभियानले दशकौँ लामो समाजवादी निर्माणका क्रममा सञ्चित क्षमताहरूलाई उपयोग गर्‍यो–गाउँसम्म विस्तारित चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको संगठन, साझा उद्देश्यतर्फ समाजका विभिन्न क्षेत्रलाई परिचालन गर्ने क्षमता, सार्वजनिक वित्त र राज्य सञ्चालित बैंकहरू, योजना, सामूहिक संस्थाहरू तथा कुनै सामाजिक उद्देश्यमा राष्ट्रिय स्रोतहरू केन्द्रित गर्ने राज्यको अधिकार। क्रान्तिकारी कालदेखि यताका साधनहरूमा अत्यन्त ठूलो परिवर्तन आएको थियो, तर राजनीतिक माग भने अझै परिचित थियो: जनताबीचका परिस्थितिलाई जान्नु–’पानीमा माछाजस्तै’ हुनु–र त्यसैका आधारमा त्यसलाई रूपान्तरण गर्नु। यही गतिलाई माओले मास लाइन मार्फत यसरी व्याख्या गरेका थिए ‘जनताबाट, जनतामाझ’ र व्यवहारको परीक्षणमार्फत फेरि जनतामाझ फर्किनु। पछिल्ला वर्षहरूमा यस्ता अभियानहरूमार्फत यही प्रक्रियालाई पुनर्जीवित र अझ सुदृढ गरिएको छ।

पराजित मानसिकता र विजयोन्मादका बीच

अनुसन्धानको सुरुवात घटनाहरूको सतहलाई इतिहास जुन दिशातर्फ अघि बढिरहेको छ, त्यसैको दिशा ठान्न अस्वीकार गर्नुबाट हुन्छ। पछिल्ला वर्षहरूमा वर्तमान परिस्थितिलाई बुझ्ने एउटा माध्यमका रूपमा पाठकहरूलाई दीर्घकालीन युद्धबारे तर्फ पुनः फर्काउने कुरा पनि यही हो। माओले यो रचना सन् १९३८ मा लेखेका थिए–तत्कालीन अर्ध–औपनिवेशिक, अर्ध–सामन्ती चीनमाथि जापानले पूर्णस्तरीय आक्रमण सुरु गरेको दस महिनापछि, विश्व फासीवादविरोधी युद्धका क्रममा, जसमा २ करोड ४० लाख चिनियाँको ज्यान गएको थियो। हतियार, औद्योगिक क्षमता र सैन्य संगठनमा निर्णायक श्रेष्ठता हासिल गरेको जापानको सामना गर्दा पराजय नै एकमात्र विवेकपूर्ण निष्कर्ष हो भन्ने धेरैलाई लागेको थियो।

माओले बाहिरबाट परस्पर विरोधी देखिने दुई धारणाविरुद्ध संघर्ष गरे। अपरिहार्य ‘राष्ट्रिय पराधीनता’को सिद्धान्तले जापानको अग्रगमनलाई हेरेर प्रतिरोध व्यर्थ हुने घोषणा गर्थ्यो। ‘शीघ्र विजय’को सिद्धान्तले चीनले अवश्य जित्नैपर्छ भन्ने निश्चिततालाई चाँडै नै जित्नेछ भन्ने विश्वासमा परिणत गरेको थियो। एउटा धारणामा शत्रु अपराजेय थियो; अर्कोमा ऊ पतनको संघारमा थियो। दुवै धाराले कमजोर शक्तिले कसरी आफूलाई टिकाइराख्न सक्छ, आफ्नो शक्ति कसरी सञ्चित र वृद्धि गर्न सक्छ र जनताले आफ्नो मुक्ति हासिल गर्न सक्ने अवस्थालाई कसरी रूपान्तरण गर्न सक्छ भन्ने प्रश्न गर्न सकेनन्।

आक्रमणको अवस्थामा र त्यस समयको भन्दा बिल्कुलै भिन्न ऐतिहासिक परिस्थितिमा लेखिएको एउटा सैन्य ग्रन्थले आफ्नो मूल युद्धभूमि र सन्दर्भभन्दा धेरै परसम्म अर्थ राख्न सक्छ। पार्टीको प्रमुख सैद्धान्तिक पत्रिका छ्यूशीले सन् २०२५ मा ‘आज दीर्घकालीन युद्धबारेलाई कसरी पुनः पढ्ने?’ शीर्षकको लेख प्रकाशित गर्‍यो। उता, यो पुस्तक फेरि युवाहरूले लाइब्रेरीबाट सापटी लिएर पढ्ने र छलफल गर्ने कृतिहरूमध्ये पर्न थालेको छ।

आत्मसमर्पण र काल्पनिक आशावादबीच दीर्घकालीन युद्धको कठिन कार्यभार थियो–आफ्ना शक्तिहरूलाई जोगाइराख्ने, आधार क्षेत्रहरू निर्माण गर्ने, जनतालाई संगठित गर्ने र संघर्षको परिणाम निर्धारण हुने परिस्थितिहरूलाई परिवर्तन गर्ने लामो, धैर्यपूर्ण र महँगो काम अघि बढाउने। यही कारणले आक्रमणको अवस्थामा र त्यस समयको भन्दा बिल्कुलै भिन्न ऐतिहासिक परिस्थितिमा लेखिएको एउटा सैन्य ग्रन्थले आफ्नो मूल युद्धभूमि र सन्दर्भभन्दा धेरै परसम्म अर्थ राख्न सक्छ। पार्टीको प्रमुख सैद्धान्तिक पत्रिका छ्यूशीले सन् २०२५ मा ‘आज दीर्घकालीन युद्धबारेलाई कसरी पुनः पढ्ने?’ शीर्षकको लेख प्रकाशित गर्‍यो। उता, यो पुस्तक फेरि युवाहरूले लाइब्रेरीबाट सापटी लिएर पढ्ने र छलफल गर्ने कृतिहरूमध्ये पर्न थालेको छ।

सन् २०२६ को मे महिनामा बेइजिङस्थित प्रभावशाली अनुसन्धान संस्था समकालीन अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धसम्बन्धी चीन संस्थानले चीन–अमेरिका सम्बन्ध ‘रणनीतिक गतिरोधको नयाँ चरण’मा प्रवेश गरिरहेको वर्णन गर्दै एउटा लेख प्रकाशित गर्‍यो। सी–ट्रम्प शिखर बैठक बेइजिङमा हुने पूर्वसन्ध्यामा प्रकाशित उक्त लेखले वर्तमान परिस्थितिको वर्णन गर्न दीर्घकालीन युद्धबारेको भाषा प्रयोग गर्दै पुरानो व्यवस्था विघटन भइरहेको तर नयाँ व्यवस्था अझै ठोस रूपमा स्थापित भइनसकेको संक्रमणकालका रूपमा वर्तमान अवस्थालाई चित्रण गरेको छ। आर्थिक प्रभुत्वमा भर पर्न नसक्ने अवस्थामा प्रभुत्वशाली शक्ति झन् बढी बलप्रयोगतर्फ उन्मुख हुँदै जाँदा अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको ‘जङ्गलीकरण’ हुन सक्ने चेतावनी पनि त्यसले दिएको छ।

पराजित मानसिकता र विजयोन्मादबीच सजिलै ओहोरदोहोर गर्न सक्ने विश्व वामपन्थका लागि–अमेरिकी साम्राज्यवादलाई अडिग र अचल शक्ति ठान्ने विश्वासदेखि ‘बहुध्रुवीयता’ले साम्राज्यवादविरोधी चरित्रसहितको रूप ग्रहण गरिसकेको घोषणा गर्नेसम्म, माओले लामो संक्रमणकालभित्र आफूलाई कसरी उभ्याउने भन्ने एउटा विधि प्रस्तुत गर्छन्। आफ्नो अति–साम्राज्यवादी (हाइपर–इम्पेरियलिस्ट) चरणमा रहेको साम्राज्यवाद पतनशील अवस्थामा भए पनि अत्यन्त खतरनाक नै छ। आफ्नो सापेक्ष आर्थिक पतनको क्षतिपूर्ति गर्न उसले सैन्य, राजनीतिक र वित्तीय दबाब तथा बलप्रयोगको सहारा लिइरहेको छ। अमेरिकी सेनाको अतुलनीय सैन्य सर्वोच्चता र त्यसलाई प्रयोग गर्ने उसको तत्परता गाजामा भइरहेको नरसंहार, युक्रेनमा जारी प्रोक्सी युद्ध, क्युबाको घाँटी निमोठ्ने नीति तथा भेनेजुएलादेखि इरानसम्म सार्वभौम नेताहरूको अपहरण र हत्यामा स्पष्ट रूपमा देखिन्छ। विश्व अर्थतन्त्रको गुरुत्वकेन्द्र दक्षिण र पूर्वतर्फ सर्दै गए पनि विश्व दक्षिण अझैसम्म एउटा सुसंगत राजनीतिक शक्तिका रूपमा संगठित भइसकेको छैन। यसको परिणाम यस अन्तरालमा निर्माण गरिने राजनीतिक, आर्थिक र संगठनात्मक क्षमताहरूमा निर्भर हुनेछ।

पराजित मानसिकता र विजयोन्मादबीच सजिलै ओहोरदोहोर गर्न सक्ने विश्व वामपन्थका लागि–अमेरिकी साम्राज्यवादलाई अडिग र अचल शक्ति ठान्ने विश्वासदेखि ‘बहुध्रुवीयता’ले साम्राज्यवादविरोधी चरित्रसहितको रूप ग्रहण गरिसकेको घोषणा गर्नेसम्म, माओले लामो संक्रमणकालभित्र आफूलाई कसरी उभ्याउने भन्ने एउटा विधि प्रस्तुत गर्छन्।

आस्किङ द भास्ट अर्थमा देखाइएका युवा माओ आँधीका कारण उर्लिएको नदीमा पौडी खेल्छन्, किनकि उनको भनाइमा त्यसको स्वभाव बुझ्न सकिन्छ। उनको मृत्युपछि पचास वर्ष बितिसक्दा, सम्भवतः यही एउटा कारण हो जसले आजका युवा चिनियाँहरूलाई फेरि उनीतर्फ फर्काइरहेको छ। उनीहरूले एउटा अर्को चीन विरासतमा पाएका छन् र समाजवादी निर्माण, बजार सुधार, नयाँ सामाजिक अन्तर्विरोध तथा हिंसात्मक संक्रमणबाट गुज्रिरहेको साम्राज्यवादी पुँजीवादी विश्व व्यवस्थाले निर्माण गरेको अर्को धारमा प्रवेश गरेका छन्। यो धारले अन्ततः कता लैजानेछ भनेर माओले हामीलाई पहिले नै बताउन सक्दैनन्। तर उनी हामीलाई एउटा विश्वास दिन्छन्–यस धारको अध्ययन गर्न सकिन्छ र संगठन तथा संघर्षमार्फत कमजोर देखिने शक्तिहरूले पनि यसको दिशा परिवर्तन गर्ने सामर्थ्य हासिल गर्न सक्छन्।