खामेनीका छोरा मोज्तबा बने इरानको नयाँ सर्वोच्च नेता

इरानका दिवंगत सर्वोच्च नेता अयातोल्लाह अली खामेनीका छोरा मोज्तबा खामेनीलाई देशको नयाँ सर्वोच्च नेता छानिएको छ। इरानको शक्तिशाली 'एसेम्बली अफ एक्सपर्ट्स'ले मोज्तबाको नाममा लालमोहर लगाएको छ। 'इरान इन्टरनेशनल'ले स्रोतलाई उद्धृत गर्दै यो जानकारी दिएको हो। उक्त रिपोर्टका अनुसार, इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स (IRGC) को भारी दबाबमा एसेम्बलीले यो निर्णय लिएको हो। मोज्तबाका पिता तथा पूर्व सर्वोच्च नेता अली खामेनीको शनिबार अमेरिका र इजरायलले तेहरानमा गरेको हमलाको पहिलो दिनमै मृत्यु भएको थियो। यसअघि ३७ वर्ष पहिले सन् १९८९ मा मोज्तबाका पिता अली खामेनीलाई सर्वोच्च नेता चुनिएको थियो।

मोज्तबालाई मानिन्थ्यो बलियो दाबेदार

इरान इन्टरनेशनलले स्रोतका हवाले लेखेको छ— एसेम्बली अफ एक्सपर्ट्सले अली खामेनीका छोरा मोज्तबालाई आगामी सर्वोच्च नेता चयन गरेको छ। उक्त आउटलेटका अनुसार ५६ वर्षीय मोज्तबाले अब देशको कमान सम्हाल्नेछन्, जुन इरानको सबैभन्दा उच्च पद हो। मोज्तबालाई लामो समयदेखि अली खामेनीको सम्भावित उत्तराधिकारीका रूपमा हेरिँदै आएको थियो।

के हो एसेम्बली अफ एक्सपर्ट्स?

न्युयोर्क टाइम्सको रिपोर्ट अनुसार, एसेम्बली अफ एक्सपर्ट्स ८८ सदस्यीय मौलवी (धर्मगुरु) हरूको एउटा संस्था हो। इरानको संविधान अनुसार, यस संस्थालाई सर्वोच्च नेता (सुप्रीम लिडर) नियुक्त गर्ने, उनको कार्यको रेखदेख गर्ने र आवश्यकता परेको खण्डमा उनलाई पदबाट हटाउनेसम्मको अधिकार छ। यस मामिलासँग परिचित व्यक्तिहरूका अनुसार, यो एसेम्बलीले मंगलबार दुईवटा भर्चुअल बैठकहरू (एउटा बिहान र अर्को बेलुका) सम्पन्न गरेको थियो।

को हुन् मोज्तबा खामेनी?

पारिवारिक र धार्मिक पृष्ठभूमि: मोज्तबा खामेनी अयातोल्लाह अली खामेनीका माहिला छोरा हुन्। उनी एक मध्यम स्तरका शिया धर्मगुरु हुन्। उनी आफ्ना पिताको 'इनर सर्कल' (भित्री समूह) मा निकै महत्वपूर्ण स्थान राख्थे र लामो समयदेखि उनलाई नै पिताको उत्तराधिकारीका रूपमा हेरिँदै आएको थियो।

सैन्य सम्बन्ध: मोज्तबा खामेनीको इरानको शक्तिशाली सैन्य बल 'रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स' (IRGC) सँग निकै बलियो सम्बन्ध छ। उनको चयनमा IRGC को कथित दबाब रहेको रिपोर्टले पनि यो सम्बन्धलाई थप प्रष्ट पार्छ।

वंशवादको चुनौती: उनको चयनलाई पहिले निकै कठिन मानिएको थियो, किनभने 'इस्लामिक रिपब्लिक अफ इरान' ले लामो समयदेखि सत्ता वा उत्तराधिकार खानदान (परिवार) मा हस्तान्तरण गर्ने परम्पराको आलोचना गर्दै आएको थियो।

स्रोत: नवभारत टाइम्स