अमेरिकामा तीब्र रुपमा फैलिइरहेको साइक्लोस्पोरा संक्रमण के हो ?

एआइ निर्मित चित्र

हालका दिनहरूमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा ‘साइक्लोस्पोरा’ (Cyclospora) नामक एक सूक्ष्म परजीवीको संक्रमण तीव्र रूपमा फैलिरहेको छ। स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार, यो परजीवीले मानिसको पाचन प्रणालीमा गम्भीर असर पुर्‍याउँछ, जसका कारण विष्फोटक पखाला, पेटको कडा ऐठन, वाकवाकी र अत्यधिक थकान जस्ता समस्याहरू देखिन्छन्। यी लक्षणहरू यति कष्टकर हुन्छन् कि उचित उपचार नपाएमा बिरामीले एक महिनासम्म सास्ती खेप्नुपर्ने हुन सक्छ।

के हो यो साइक्लोस्पोरा?

साइक्लोस्पोरा ‘साइक्लोस्पोरा क्याएटनेन्सिस’ (Cyclospora cayetanensis) नामक एक सूक्ष्म परजीवी हो । सामान्य आँखाले देख्न नसकिने यो परजीवीले हाम्रो खानपानको माध्यमबाट शरीरमा प्रवेश गरी पाचन प्रक्रियामा गडबडी पैदा गर्छ। विशेष कुरा के छ भने, यो रुघाखोकी जस्तो एक व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा सिधै सर्दैन। बरु, यो दूषित खाना वा पानीको माध्यमबाट शरीरमा प्रवेश गर्छ। हामीले खाएको एउटा दूषित सलादको प्लेट नै संक्रमण फैलाउनका लागि पर्याप्त हुन्छ।

यो कहाँ लुकेर बस्छ?

साइक्लोस्पोरालाई विशेष गरी ताजा र काँचो सागसब्जी वा फलफूलमा रमाउने परजीवीको रूपमा लिइन्छ। अनुसन्धानहरूले देखाए अनुसार, यसको संक्रमण प्रायः प्याकेटमा आउने ‘ब्याग्ड सलाद’, बेरी (जस्तै स्ट्रबेरी, ब्लुबेरी), तुलसी र धनियाँजस्ता खानेकुराहरूसँग जोडिएको हुन्छ। यी खानेकुराहरू उत्पादन वा प्याकिङका क्रममा दूषित पानी वा अन्य माध्यमबाट संक्रमित हुन पुग्छन्।

कसलाई बढी खतरा छ?

यो संक्रमण जो कसैलाई पनि हुन सक्छ । तर केही समूहका व्यक्तिहरू यसबाट बढी प्रभावित हुने गर्छन्। तपाईंको शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर छ, केमोथेरापी गरिरहनुभएको छ, वा तपाईं वृद्ध अवस्थामा हुनुहुन्छ भने साइक्लोस्पोरा संक्रमणको जोखिम उच्च रहन्छ। यस्ता समूहहरूमा निरन्तरको पखाला र वान्ताका कारण शरीरमा पानीको मात्रा निकै कम हुन पुग्छ, जसले गर्दा गम्भीर जलविनियोजन (Dehydration) को स्थिति सिर्जना भई अस्पताल भर्ना हुनुपर्ने बाध्यता आउन सक्छ।

संक्रमणबाट कसरी बच्ने?

तपाईंले केही सामान्य सावधानी अपनाएर यस प्रकारको स्वास्थ्य जोखिमलाई सहजै टार्न सक्नुहुन्छ:

ब्याग्ड सलादको प्रयोग घटाउनुहोस्: सकेसम्म पहिले नै प्याकेटमा काटिएर आएका सलादहरू नकिन्नुहोस्। बजारबाट सिंगो र ताजा तरकारी वा फलफूल किनेर आफैं काट्नु स्वास्थ्यका दृष्टिले बढी सुरक्षित हुन्छ।

बाहिरी पातहरू फ्याँक्नुहोस्: सागसब्जी किन्दा त्यसको सबैभन्दा बाहिरी तह वा पातहरू फ्याँकिदिनुहोस्, किनकि परजीवीहरू प्रायः त्यहीँ टाँसिएर बसेका हुन्छन्।

राम्रोसँग पखाल्नुहोस्: फलफूल र सागसब्जीलाई सफा र बगिरहेको पानीमा राखेर राम्ररी घोटेर पखाल्नुहोस्। धेरैलाई लाग्न सक्छ कि केही समय पानीमा भिजाउँदैमा परजीवी जान्छ, तर यो भ्रम हो। बगिरहेको पानीको प्रवाहले मात्र यसलाई पखाल्न मद्दत गर्छ।

बिरामी भइहाले के गर्ने?

तपाईंमा पखाला वा पेट दुख्ने जस्ता लक्षणहरू देखिएका छन् भने, घरेलु उपचारमा मात्र भर नपरी तुरुन्तै चिकित्सकको सल्लाह लिनुहोस्। डाक्टरले तपाईंको दिसाको नमुना परीक्षण गरी साइक्लोस्पोराको पहिचान गर्छन्। यसको उपचारका लागि विशिष्ट एन्टिमाइक्रोबियल वा एन्टिबायोटिक औषधिको आवश्यकता पर्दछ । त्यो औषधी हामीले आफूखुसी खानु हुँदैन । डाक्टरको प्रेस्क्रिप्सन अनुसार मात्र लिनुपर्छ।

साइक्लोस्पोराको प्रकोपबाट बच्नको लागि हाम्रो खानपान र सरसफाइमा सतर्कता नै सबैभन्दा ठूलो रक्षाकवच हो। बाहिरको खानेकुरा खाँदा वा घरमा सलाद तयार गर्दा अपनाइने सानो सावधानीले पनि हामीलाई यो कष्टकर संक्रमणबाट टाढा राख्न सक्छ।