रुसी तेल ट्याङ्कर क्युबा पुग्यो

पाब्लो मेरिगेट

केही हप्ताअघि क्रेमलिनले तेल ट्याङ्कर ‘एनातोली कोलोदकिन’ अन्तर्राष्ट्रिय जलक्षेत्र हुँदै क्युबाका लागि १,००,००० ब्यारेल तेल लिएर जाँदै गरेको घोषणा गरेको थियो। अमेरिकाले कडा पारेको नाकाबन्दीका कारण क्युबाले चरम ऊर्जा संकट बेहोरिरहेको समयमा रुसले यो सहयोग पठाएको हो। रुसका अनुसार, उक्त तेल ट्याङ्कर मार्च ३० मा क्युबा आइपुगेको छ।

रुसी राष्ट्रपतिका प्रवक्ता डिमिट्री पेस्कोभले एक प्रेस विज्ञप्तिमा भने, "रुसले आफ्ना क्युबाली साथीहरूलाई आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउनु आफ्नो कर्तव्य ठान्छ र हात बाँधेर बस्न सक्दैन। हामी हाम्रो काम जारी राख्नेछौँ। म फेरि जोड दिन चाहन्छु, क्युबाली जनताले अहिले भोगिरहेको निराशाजनक परिस्थितिप्रति हामी पक्कै पनि उदासीन रहन सक्दैनौँ। त्यसैले हामी यस विषयमा काम गरिरहनेछौँ।"

क्युबाका लागि रुसी राजदूत भिक्टर कोरोनेलीले ‘एनातोली कोलोदकिन’ १,००,००० टन तेल लिएर क्युबा पुगेको र यो "हाम्रा क्युबाली साथीहरूका लागि मानवीय सहायता" भएको बताए। उनले यसलाई "अमेरिकाको अभूतपूर्व दबाब र धम्की" को जवाफमा रुस "क्युबालाई सम्भव भएसम्मको सहयोग गर्न तयार छ" भन्ने कुराको प्रदर्शन भएको समेत उल्लेख गरे।

रुसी अधिकारीहरूका अनुसार, कूटनीतिक पहलका कारण तेल ट्याङ्करको आगमन सम्भव भएको हो। वासिङ्टन र मस्कोका उच्च अधिकारीहरूबीच भएका कैयौँ छलफलपछि "एनातोली कोलोदकिन" लाई क्युबाको मातान्जास तटमा लंगर हाल्न र टापु राष्ट्रमा इन्धन आपूर्ति गर्न अनुमति दिइएको बताइएको छ।

आफ्नो पक्ष राख्दै डोनाल्ड ट्रम्पले रुसी जहाजको आगमनको प्रभाव र इन्धन आपूर्ति रोक्नका लागि आफ्ना प्रयासहरूलाई कम महत्त्व दिएका छन्। उनले भने, "कसैले एक जहाज सहयोग पाउँदैमा हामीलाई आपत्ति छैन किनभने उनीहरूलाई यसको आवश्यकता छ... उनीहरू बाँच्नुपर्छ... उनीहरूले खेप प्राप्त गर्दा हामीलाई कुनै फरक पर्दैन।" यसबाहेक, ट्रम्पले हवानाको सरकार "समाप्त भइसकेको" हुनाले अन्य देशले क्युबालाई मद्दत गरे पनि खासै अर्थ नराख्ने बताए: "कुनै देशले अहिले क्युबालाई तेल पठाउन चाहन्छ भने, चाहे त्यो रुस होस् वा अन्य, मलाई त्यसमा कुनै समस्या छैन।"

अहिलेसम्म क्युबाली अधिकारीहरूले रुसी तेल ट्याङ्करको आगमनका बारेमा कुनै आधिकारिक बयान जारी गरेका छैनन्, यद्यपि क्युबाका सञ्चार माध्यमहरूले यो आइपुगेको पुष्टि गरेका छन्।

मूलधारका सञ्चार माध्यमहरूले उद्धृत गरेका अज्ञात विज्ञहरूका अनुसार यो तेलले करिब दुई हप्तासम्म विद्युत उत्पादन गर्न मद्दत गर्नेछ। यसको अर्थ, हाभानाले वासिङ्टनको दबाब (जुन पछि हट्ने कुनै संकेत देखिँदैन) छल्ने अर्को बाटो फेरि खोज्नुपर्ने हुन्छ।

वासिङ्टनद्वारा प्रवर्द्धित संकट

क्युबाको हालैको इतिहासमा यो तेल एक अत्यन्तै संवेदनशील मोडमा आइपुगेको छ। ६  दशकदेखि संयुक्त राज्य अमेरिकाले एकतर्फी रूपमा लगाउँदै आएको व्यावसायिक र आर्थिक नाकाबन्दीका अतिरिक्त, अहिले क्युबाले डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनद्वारा प्रवर्द्धित 'तेल नाकाबन्दी' को सामना गरिरहेको छ। सन् १९५९ मा फिडेल क्यास्ट्रोद्वारा सुरु गरिएको क्रान्तिकारी प्रक्रियालाई ध्वस्त पार्ने यो अर्को एउटा प्रयास हो।

संयुक्त राष्ट्र संघको महासभाले धेरै पटक भर्त्सना गरिसकेको वासिङ्टनको एकतर्फी प्रतिबन्धका कारण क्युबाले विश्वका अन्य देशहरूले झैँ विश्वव्यापी तेल बजारमा पहुँच पाउन र कच्चा तेल खरिद गर्न सकिरहेको छैन।

सन् २०२६ मा यो स्थिति झन् भयावह बन्यो। जनवरी ३ मा भेनेजुएलामाथि अमेरिकी आक्रमण भएपछि, जसमा राष्ट्रपति निकोलस मादुरो र उनकी पत्नी सिलिया फ्लोरेसलाई बन्दी बनाइयो, क्युबा आफ्नो प्रमुख तेल आपूर्तिकर्ताबाट विमुख हुन पुग्यो। भेनेजुएलाको तेल क्युबाको विद्युत् प्रणाली, उत्पादन र खाद्य वितरण प्रणाली सञ्चालन गर्न प्रयोग गरिन्थ्यो। जनवरी ३१ मा एक 'कार्यकारी आदेश' मार्फत अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यो टापु राष्ट्र अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि "असामान्य र असाधारण खतरा" भएको घोषणा गरे र यसलाई इन्धन बेच्ने कुनै पनि राष्ट्रमाथि २०% प्रतिबन्ध लगाउने धम्की दिए।

क्युबासँग न त ठूला तेल भण्डारहरू छन्, न त सीमित ताजा पानीका स्रोतका कारण जलविद्युतको पर्याप्त सुविधा नै छ। फलस्वरूप, वासिङ्टनद्वारा क्युबा विरुद्धको शत्रुता बढाएसँगै यस टापु राष्ट्रले ऐतिहासिक लोडसेडिङ, शल्यक्रिया र कक्षाहरू रद्द हुनु, यातायात प्रणालीमा क्रमिक कटौती र नागरिकहरूलाई पानी वितरणमा कठिनाइ जस्ता अनेकौँ कष्टहरू भोगिरहेको छ। यसले गर्दा केही विज्ञहरूले यस स्थितिलाई "विदेशबाट थोपरिएको मानवीय संकट" को संज्ञा दिएका छन्।

क्युबाको अर्को प्रमुख इन्धन आपूर्तिकर्ता मेक्सिकोले टापुमा तेल ढुवानी पुन: सुरु गर्ने इच्छा देखाए पनि यो कहिले र कसरी हुनेछ भन्नेबारे अझै ठोस निर्णय हुन बाँकी छ।