रूसविरुद्ध पश्चिमी मिसाइल आक्रमण आक्रमणको अनुमति: तेस्रो विश्वयुद्धको संकेत?

अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडनले युक्रेनलाई रूसभित्र आक्रमण गर्न लामो दूरीका शक्तिशाली अमेरिकी हतियार प्रयोग गर्न अनुमति दिएका छन्।

अमेरिकाले युक्रेनलाई आफूले उपलब्ध गराएको ट्याक्टिकल मिसाइल प्रणाली (ATACMS) लाई रूसभित्र लक्ष्यहरूमा आक्रमण गर्न प्रयोग गर्ने अनुमति दिएको हो। यसलाई अमेरिकाको निकै महत्वपूर्ण नीति परिवर्तनको रूपमा हेरिँदै छ। अमेरिकी सरकारका वरिष्ठ अधिकारीहरूका अनुसार यो कदम उत्तर कोरियाले मस्कोको युद्ध प्रयासलाई सहयोग गर्न हजारौं सैनिक तैनाथ गरेको प्रतिक्रियामा लिइएको हो।

पश्चिमी सञ्चार माध्यमहरूका अनुसार अहिले करिब १०,००० उत्तर कोरियाली विशेष सैनिकहरू रूसको कुर्स्क क्षेत्रमा तैनाथ छन्। कुर्स्क क्षेत्रको केही भाग युक्रेनले कब्जा गरिरहेको छ। अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार यी हतियारहरूको प्रयोग मुख्य रूपमा कुर्स्कमा गरिनेछ। रूसले कुनै पनि हालतमा कुर्स्कलाई फिर्ता जित्न चाहन्छ। ऊ चाहँदैन कि कुनै पनि सम्भावित वार्ताको अगाडि उसको कुनै क्षेत्र युक्रेनको नियन्त्रणमा रहोस्। त्यस्तै, युक्रेन र अमेरिका लगायत उसका पश्चिमी सहयोगीहरू कुर्स्कलाई बार्गेनिङका लागि आवश्यक ठान्छन्।

रूसभित्र अमेरिकी मिसाइलहरू प्रयोग गर्न अमेरिकाले अनुमति दिएपछि बेलायत र फ्रान्सले समेत आफ्ना मिसाइलहरू प्रयोग गर्ने अनुमति प्रदान गरेका छन्।

रूसका राष्ट्रपति पुटिनले दुई महिना अघि पश्चिमी देशहरूलाई रूसको भूमि विरुद्ध युक्रेनलाई आफ्ना लामो दूरीका मिसाइलहरू प्रहार गर्न अनुमति नदिन स्पष्ट चेतावनी दिँदै भनेका थिए-

"मस्कोले यो कदमलाई युक्रेन युद्धमा नाटो देशहरूको 'प्रत्यक्ष सहभागिता' को रूपमा हेर्नेछ। यसले द्वन्द्वको मुख्य सार र स्वभावमा ठूलो परिवर्तन ल्याउनेछ। यसको अर्थ हुनेछ कि नाटो देशहरू, अमेरिका र युरोपेली राष्ट्रहरू, रूससँग लडिरहेका छन्। रूसतर्फ मिसाइल प्रहार गर्नका लागि युक्रेनलाई पश्चिमी उपग्रहहरूको डेटा आवश्यक पर्छ, र यी मिसाइल प्रणालीहरूमा उडान मिसनहरू प्रविष्ट गर्न मात्र नाटो सदस्य राष्ट्रका सैनिकहरूले सक्नेछन्। हाम्रा विरुद्ध आउने खतराहरूको जवाफमा हामी उपयुक्त निर्णयहरू लिनेछौं।"

त्यस्तै, अहिले अमेरिकी निर्णयबारे टिप्पणी गर्दै रूसको फेडरेशन काउन्सिलको अन्तर्राष्ट्रिय मामिलासम्बन्धी समितिका पहिलो उपाध्यक्ष भ्लादिमिर जाभारोभले भनेका छन्, "रूसविरुद्ध अमेरिकी मिसाइल आक्रमणलाई स्वीकृति दिनु तेस्रो विश्वयुद्ध सुरु गर्ने अभूतपूर्व कदम हो, तर रूसको प्रतिक्रिया तत्कालै हुनेछ।’’

अमेरिकी चुनावमा डोनाल्ड ट्रम्पको विजय र उनले युक्रेन युद्ध समाप्त गर्ने उद्घोष गरिरहेकै बेला सत्ता हस्तान्तरण गर्न केही महिना मात्रै बाँकी रहँदा वाइडेनले गरेको यो निर्णयले रुस–युक्रेन युद्धलाई थप जटील बनाउने तथा यसमा अमेरिकी मूल नेतृत्व रहेको नाटोलाई प्रत्यक्ष युद्धमा उतार्ने निश्चित छ । यो भनेको रुसले बारम्बार भन्दै आएको रेडलाइन नाघ्ने कदम हो । रुसी राष्ट्रपति पुटीनले रेड लाइन नाघेमा नसोचेको उत्तर दिने चेतावनी बारम्बार दिँदै आएको पृष्ठभूमिमा अमेरिका, बेलायत र फ्रान्सको यो नयाँ कदमले विश्वलाई नयाँ महायुद्धको भूँवरीमा धकेलिदिने खतरा बढेको छ ।

ह्वाइट हाउस र निर्वाचित राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यसबारेमा अहिलेसम्म यसबारे कुनै प्रतिक्रिया दिएका छैनन् । तर ट्रम्पका जेठा छोरा डोनाल्ड ट्रम्प जुनियरले यसबारे प्रतिक्रिया दिँदै भनेका छन्: "सैन्य औद्योगिक प्रतिष्ठानले तेस्रो विश्वयुद्ध सुरु गर्न आफ्नो योजना बनाउन खोजेजस्तो देखिन्छ, ताकि मेरो बुबाले शान्ति स्थापना गर्ने र मानिसहरुको जीवन बचाउने मौका नपाउन्।"

डोनाल्ड ट्रम्पले आगामी जनवरी २० मा पदभार ग्रहण गर्दैछन् ।  उनले आफ्नो चुनावी अभियानका क्रममा बारम्बार युक्रेन युद्धको अन्त्य गर्न वार्ता गर्ने प्रतिवद्धता व्यक्त गरेका थिए।

 

यी लामो दूरीका मिसाइलहरू के हुन्? अमेरिकाले युक्रेनलाई दिएको र अहिले रुसी क्षेत्रभित्र समेत आक्रमण गर्न अनुमति प्रदान गरेको भनिएका मिसाइलहरूलाई आर्मी ट्याक्टिकल मिसाइल सिस्टम (ATACMS) भनिन्छ। यी मिसाइलहरूले ३०० किलोमिटरसम्म प्रहार गर्न सक्छ । अमेरिकी रक्षा निर्माता लॉकहीड मार्टिनद्वारा निर्माण गरिएको यो मिसाइल पहिलोपटक १९८० को दशकमा विकास गरिएको थियो। यी मिसाइलहरूलाई HIMARS (High Mobility Artillery Rocket System) लन्चरहरू मार्फत प्रक्षेपण गर्न सकिन्छ, जुन अमेरिकाले गत जुलाई २०२२ मा युक्रेनलाई उपलब्ध गराएको थियो । यी मिसाइलहरूलाई अमेरिकाद्वारा निर्मित M270 मल्टिपल लन्च रकेट सिस्टम मार्फत पनि प्रक्षेपण गर्न सकिन्छ, जसलाई बेलायतले २०२२ मा युक्रेनलाई पठाएको थियो।