दुई कोरियाली नेताको ऐतिहासिक र अभूतपूर्व सीमा मिलन

सन् २०१८ अप्रिल २७ का दिन विश्वले आधुनिक इतिहासमा विरलै कल्पना गरिएको दृश्य देख्यो । उत्तर कोरियाली सर्वोच्च नेता किम जोङ-उन र दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति मुन जे-इनबीच पान्मुन्जोमस्थित सैन्य सिमाना (डिObject-नलाइज्ड जोन) मा भएको भेटघाट केवल कूटनीतिक औपचारिकतामा मात्र सीमित रहेन। यो भेटघाटमा तय गरिएको 'प्रोटोकल' वा कार्यविधिभन्दा बाहिर गएर दुई नेताले देखाएको आत्मीयता र साहसले विश्व राजनीतिमा एउटा नयाँ आयाम थपिदिएको थियो। यो घटना कोरियाली युद्धपछि कुनै पनि उत्तर कोरियाली नेताले दक्षिण कोरियाको भूमिमा पाइला टेकेको पहिलो अवसर थियो।

अविस्मरणीय घटनाक्रम र आकस्मिक निर्णय

शिखर सम्मेलनको पूर्वतयारी निकै कडा र सूक्ष्म रूपमा गरिएको थियो। दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपतिको कार्यालय 'ब्लु हाउस' का अनुसार, हरेक चाल र समयलाई लिएर तीन दिनसम्म निरन्तर पूर्वाभ्यास गरिएको थियो। तर, जब दुई नेता सैन्य सिमानाको रेखामा आमनेसामने भए, त्यहाँ एउटा यस्तो क्षण आयो जसले सारा संसारलाई आश्चर्यचकित बनाइदियो।

सुरुमा किम जोङ-उनले सिमाना काटेर दक्षिण कोरियातर्फ प्रवेश गरे र राष्ट्रपति मुनसँग हात मिलाए। यो आफैँमा एक ऐतिहासिक कदम थियो। सोही क्रममा दुई नेताबीच अनौपचारिक कुराकानी भयो। राष्ट्रपति मुनले जिज्ञासा राख्दै भनेका थिए, "मैले उत्तर कोरियाको भ्रमण गर्ने अवसर कहिले पाउँला?" मुनको यो भनाइ एउटा सामान्य इच्छाजस्तो सुनिए पनि किम जोङ-उनले यसलाई तत्कालै एक कुटनीतिक अवसरमा बदलिदिए। किमले कुनै हिचकिचाहट बिना जवाफ दिए, "त्यसो भए अहिले नै किन नजाने त?"

किमको यो आकस्मिक प्रस्ताव निर्धारित कार्यतालिकामा कतै उल्लेख थिएन। किमले मुनको हात समाते र उनलाई सिमानाको रेखा काटेर उत्तर कोरियातर्फ लैजान अग्रसर भए। दुवै नेताले एकअर्काको हात समातेर उत्तर कोरियाको भूमिमा केही सेकेन्ड बिताए। यो दृश्य केवल दुई व्यक्तिको हिँडडुल मात्र थिएन । यो दशकौँदेखि विभाजित राष्ट्रबीचको दूरी मेट्ने एउटा प्रतीकात्मक प्रयास थियो। त्यसपछि उनीहरू पुनः दक्षिण कोरियातर्फ फर्किएर शिखर सम्मेलनको औपचारिक प्रक्रियामा सहभागी भए।

ऐतिहासिक महत्त्व र विश्वव्यापी प्रभाव

यो घटनाले कूटनीतिमा कहिलेकाहीँ औपचारिक दस्तावेज र पूर्वतयारीभन्दा व्यक्तिगत इच्छाशक्ति र अनौपचारिक संवादले ठूलो भूमिका खेल्छ भन्ने प्रमाणित गर्‍यो। दुई नेताले हात समातेर सिमाना वारपार गरेको त्यो दृश्य सन् २०१८ को 'डिप्लोम्याटिक थ' (कूटनीतिक बरफ पग्लिने प्रक्रिया) को सबैभन्दा शक्तिशाली प्रतीक बन्यो।

उक्त घटनाले दुई देशबीचको कटुतापूर्ण सम्बन्धमा सुधार आउने र शान्ति प्रक्रिया अघि बढ्ने ठूलो आशा जगाएको थियो। किम जोङ-उनको त्यो 'अनस्क्रिप्टेड' वा पूर्वयोजना बिनाको कदमले उनलाई एक लचिलो र संवादप्रिय नेताका रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय जगतमा प्रस्तुत गर्‍यो। दक्षिण कोरियाली सरकारले पछि पुष्टि गरेअनुसार, यो किमको आफ्नै मौलिक र तत्काल फुरेको विचार थियो।

निष्कर्षमा, पान्मुन्जोमको त्यो सैन्य सिमानामा देखाइएको यो सद्भावले विश्वलाई शान्ति र एकताको सन्देश दिएको थियो। त्यसो त भू-राजनीतिक जटिलताहरू अझै कायमै छन्, तर दुई कोरियाली नेताको त्यो हात समातेर सिमाना काट्ने क्षण इतिहासको पानामा सधैँ एउटा साहसिक र प्रेरणादायी घटनाको रूपमा अङ्कीत भएको छ । यसले संवादको इच्छाशक्ति भयो भने दशकौँ पुराना पर्खालहरू पनि एकै क्षणमा भत्किन सक्छ भन्ने देखाएको छ।