इरानसँगको युद्ध अपेक्षा गरेभन्दा किन कठिन छ: के हामी 'नयाँ पर्ल हार्बर' को सामना गर्दैछौं?

अमेरिका, इजरायल र इरानबीच सुरु भएको युद्ध एक खतरनाक नयाँ चरणमा प्रवेश गर्दैछ, जुन प्रारम्भिक सैन्य मूल्याङ्कनले सुझाव गरेभन्दा धेरै अस्थिर साबित भइरहेको छ। वासिङ्टन र तेल अभिभको अतुलनीय प्राविधिक श्रेष्ठताका बाबजुद, युद्ध उनीहरुको अपेक्षित योजनाअनुसार अगाडि बढिरहेको छैन। तेहरानले दशकौंदेखि यही क्षणको तयारी गर्दै आएको छ र पश्चिमा राष्ट्रहरूको सबल पक्षलाई नै उनीहरूको कमजोरीमा परिणत गर्ने गरी असमान(असिमेट्रिक) रणनीतिहरूमा लगानी गरेको छ।

इरानको नेतृत्व विरुद्ध गरिएका "शिरच्छेदन" प्रहारका प्रारम्भिक रिपोर्टहरूले त्यहाँको शासन पतन हुन लागेको एउटा क्षणिक भ्रम सिर्जना गरेका थिए। यद्यपि, तीमध्ये धेरै वृत्तान्तहरू युद्धको अन्योल र रणनीतिक प्रचारबाजीद्वारा निर्मित देखिन्छन्। इस्लामिक गणतन्त्रको लचिलोपनलाई कम आँक्नु एक गम्भीर गल्ती थियो।  यसको शक्ति संरचना, विशेष गरी 'रिभोलुसनरी गार्ड', चरम दबाबका बीच पनि संस्थागत निरन्तरता कायम राख्न सक्ने गरी बनाइएको छ। यसबाहेक, इरानले लक्ष्यहरू पहिचान गर्न बाह्य गुप्तचर सहायताबाट लाभ उठाएको हुनसक्ने सङ्केतहरू छन्, जसलाई सीआईए र मोसादले कम आँकेका हुनसक्छन्।

अहिले हामी खिइँदै जाने  घर्षणयुक्त प्रकृतिको 'मोजाइक वारफेयर' (mosaic warfare) देखिरहेका छौं। अत्याधुनिक सुरक्षा प्रणालीहरूलाई घेर्न तेहरानले सस्तो ड्रोनहरूको प्रयोग गर्नु 'असंतुलित अर्थशास्त्र'को एउटा उत्कृष्ट नमूना हो । एउटा २०,००० डलरको ड्रोनले २ मिलियन डलर पर्ने प्रतिरोधी मिसाइल प्रहार गर्न बाध्य पार्न सक्छ। यो केवल एक रणनीतिक हैरानी मात्र होइन । यो पश्चिमा देशहरूको हतियार भण्डार र करदाताको पैसामाथिको रणनीतिक भार हो।

जमिनमा यसका असरहरू देखिन थालेका छन्। इजरायली विश्लेषक एलोन मिजराहीले अवलोकन गरे अनुसार, "साउदी अरब र संयुक्त अरब इमिरेट्समा रहेका विशाल अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूले विनाशकारी प्रहारहरू भोगेका छन्," जसले अर्बौं डलर पर्ने र प्रतिस्थापन गर्न वर्षौं लाग्ने राडार र हवाई सुरक्षा प्रणालीहरूलाई ध्वस्त पारेको छ। यसले आधुनिक सैन्य विरोधाभासलाई उजागर गर्दछ। अर्बौं खर्चेर बनाइएका पूर्वाधारहरू बजारमा सजिलै उपलब्ध हुने सस्तो प्रविधिबाट झन्-झन् असुरक्षित बन्दै गएका छन्।

यद्यपि, वास्तविक त्रासदी त सर्वसाधारणको जीवनको भग्नावशेषमा लेखिँदैछ। इजरायल, इरान र दक्षिणी लेबनानभरि अन्धाधुन्ध विनाश भइरहेको छ। विद्यालय, अस्पताल र ऊर्जा संयन्त्रहरू ध्वस्त पारिँदैछन्। हजारौं निर्दोष मानिसहरू—इजरायली, इरानी र लेबनानीहरू त्यस्तो युद्धको भारी मूल्य चुकाउँदैछन् जुन उनीहरूले रोजेका थिएनन्। 'द गार्डियन' मा तेहरानबाट प्रकाशित एक रोचक बेनामी लेखले सुझाएझैं, आफ्नो देशको धर्मतन्त्रीय शासनलाई घृणा गर्ने इरानीहरूको असन्तुष्टि पनि आफ्ना शहरहरू ध्वस्त हुँदा हराउन थालेको छ। इतिहासले देखाउँछ कि विदेशी बमहरू प्रायः 'विकृत टाँसिने पदार्थ' (perverse glue) जस्तै हुन्छन्, जसले जनतालाई अलोकप्रिय सरकारको वरिपरि पनि एकजुट गराइदिन्छ। यी दृश्यहरूले 'द ब्लिट्ज' (दोश्रो विश्वयुद्धको बेला जर्मनीले बेलायतमा गरेको बमबारी)  का यादहरू ताजा गराउँछन्।

यी झट्काहरू विश्वव्यापी रूपमा महसुस भइरहेका छन्। धेरै देशहरू प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित भएका छन् र स्ट्रेट अफ हर्मुज खतरामा परेसँगै विश्व अर्थतन्त्र डगमगाइरहेको छ। न्युयोर्कमा पेट्रोलको मूल्य प्रति ग्यालन ५० सेन्टले बढेको छ भने क्यालिफोर्नियामा ५ डलर नाघेको छ। हामी एउटा स्थानीय द्वन्द्व विश्वव्यापी मुद्रास्फीति संकटमा परिणत भइरहेको देखिरहेका छौं।

म यो लेख संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलप्रति गहिरो सम्मानका साथ लेख्दैछु। अमेरिका अझै पनि विश्वको एक अनिवार्य लोकतन्त्र हो, जसले आधुनिक युगलाई आकार दियो। इजरायल, जुन होलोकास्ट (Holocaust) को खरानीबाट जन्मिएको थियो, उसले सुरक्षालाई केवल एक नीतिगत प्राथमिकताका रूपमा मात्र नभई अस्तित्वको आवश्यकताका रूपमा हेर्छ। ठ्याक्कै यही इतिहासका कारण, हामीले 'अहङ्कारको जाल' बच्नुपर्छ। अमेरिकी मन्त्रालयको नाम बदलेर "युद्ध विभाग" राख्दैमा वा सैन्य शक्ति दोब्बर पार्दैमा यो युद्ध नियन्त्रणबाहिर गइरहेको वास्तविकतालाई लुकाउन सकिँदैन।

द्वन्द्व लम्बिँदै जाँदा "नयाँ पर्ल हार्बर" को सम्भावना नजिकिँदै देखिन्छ। इजरायली इतिहासकार हाइम ब्रेशीथ-जाब्नरले चेतावनी दिएका छन् कि इजरायलले "इरानसँगको युद्धका लागि पछुताउनुपर्नेछ।" वर्तमान समयको बुद्धिमत्ताले तनाव कम गर्न (de-escalation) माग गर्दछ। आणविक इरानलाई रोक्नु एक महत्त्वपूर्ण लक्ष्य हो, तर यो "अन्तहीन युद्ध" मार्फत हासिल गर्न सकिँदैन, जसले अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको धज्जी उडाउँछ र क्षेत्रलाई स्थायी रूपमा बर्बाद बनाउँछ। अब नेताहरूले अहंकारभन्दा माथि उठेर रणनीतिको छनोट गर्ने समय आएको छ, नत्र वास्तविकताका "हजारौं धारिला तरवारहरू" ले धेरै गहिरो चोट पुऱ्याउनेछन्। यो रक्तपातपूर्ण युद्ध अहिल्यै अन्त्य गरियोस्।

स्रोत: काउन्टरकरेन्ट